خطايى ، على اكبر
481
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
رسانيد . كتيبه مورخ سال 874 ميلادى ، سنگ قبر شاهزاده خانمى ايرانى به نام « ماسيش » از خاندان « سورن » است كه در زمان سلسلهء تانگ به چين رفت و به همسرى يك چينى درآمد . آقاى ايتوپس از سالى در مقالهء خود تجديدنظر كرد و لذا خانم قريب مقالهء ديگرى دربارهء كتيبه در مجلهء دانشكدهء ادبيات دانشگاه تهران جلد 14 ( 1345 ) : شمارهء اول صفحات 70 - 76 انتشار داد و مجددا ترجمهء منقحتر كتيبه را با عكس آن به چاپ رسانيد . متن نگارهء كتيبه چنين است به ترجمهء خانم قريب : - اين انوشروان شاهزاده خانم ماسيش دختر انوشروان . - سردار سوار سىزينسى از [ خاندان ] سورن به سال 240 انوشروان . - يزدگرد سال 260 سلسلهء تانگ و سال پانزده همه پيروزگر . - خداى بزرگوار سن تن و ماه سپندارمذ و روز سپندارمذ [ مطابق ] ماه جن مين در 26 [ سالگى ] درگذشت و جايگاه او با هرمزد . - امشاسپندان [ در ] گروتمان جهان برين باد درود . مسجد سيان مسجد بزرگ سيان يكى از مهمترين آثار تمدن مسلمانان چين است . از حيث نقشه و طرز ساختمان شبيه ديگر معمارىهاى چينى است و فرق اساسى با قصور و سراهاى مجلل ندارد . مركب است از چند ساختمان جداجدا و باغچه باغچه ، همانند با معابد چينى . ساختمانهايش سراسر از چوب است با نقشهاى هندسى و دهن اژدر و رنگهاى زرد و آبى و سبز تند . درين مسجد چند كتابهء سنگى هست . من عجولانه به تبعيت از ذوق گورنگارى و باوجود كم بودن فرصت به نقل مطالب آنها پرداختم . دانشپژوه را هم در خواندن آنها به كار گرفتم و معذرت خواه شدم كه صحبتش را با امام مسجد قطع كردم .